BİLİM FELSEFE DİN Rotating Header Image

Posts under ‘Genel’

Türkçe Üzerine Notlar 2 (Mete Tunç)

• Peyami Safa ve Refik Halid, 40’lardaki yazılarında radyo dinleyemediklerini, tiyatroya gidemedikleri.. ifade ediyorlar. Sebebi ‘kötü Türkçe’. Aynı dert bugün de berdevam. Meselenin kaynağı, alfabe değişikliği ve öztürkçe istihalesi mi? İkincisinin mutlaka tesiri var; ama bir toplum bir nesilde lisanen(3) o derece cahilleşemez. Alfabe tahavvülü ve dil dönüşümünün evvelindeki kitaplar tetkik edildiğinde yüksek bir dille […]

Türkçe Üzerine Notlar I (Mete Tunç)

• Türk’ün en yalın tanımını Türkolog Jean-Paul Roux yapmış: “Türk, Türk diliyle konuşandır.” Anadili Türkçe olmayan yabancı uyruklulardan Türkçeyi yeter ölçüde aksansız ve akıcı konuşabilenlere ‘Türk-lük’ beratı verilmeli; eğer Türkçeye (telif yahut çeviri) bir eser kazandırırlarsa veyahut Türkçe bir eseri ana veya o mertebede bildikleri dillerine ya da dillere hakkıyla tercüme ederlerse, beratla birlikte vatandaşlık, […]

Şinasi’nin Dili (Mete Tunç)

Öğrenciliğim boyunca, o sırada hakim eğitim ve kültür anlayışı ile aklıselimin/sağduyunun tutarsızlığı kafamı karıştırıyordu: Yazılıp söylenenlerden, ata-analarımızın divan edebiyatı diliyle (Osmanlıca) konuştuklarını çıkarıyordum; öyleyse bu şiirleri anlayan, özümseyen, irfanlı bir halk sözkonusuydu! Okuma-yazma bilmeseler de bu kayda değer bir hususiyetti. Bunun emarelerinin (kelime dağarcığında zenginlik, ezbere şiir okuma, latif ve nafiz mükâlemeler..) toplumda, yaşayan ahalide […]

Dincilere Karşı Üslup ve Hareket (Mete Tunç)

(Bir imamın internette yayınlanan vaazına karşılık mumaileyhe edilen küfürlere istinaden kaleme alınmıştır.) Bu tiplere küfür ederseniz onlara benzersiniz, onlarla aynı seviyede olursunuz. Peki, ne yapmalısınız? Evvela; böyle cemaatlerin ve konuşmaların tarihi-kültürel-dini arkaplanını, sosyolojisini, psikolojisini, ekonomisini.. bilmelisiniz. ‘Kutsal’ denilen kitaplardan başlayarak, okumalısınız. Saniyen; tarihi hadiseleri ve şahısları, olduğu gibi, abartılara, efsanelere tevessül etmeden, kimseyi vatan hainliğiyle suçlamadan […]

‘Şortluya Tekme’ Üzerinden İki Taraflı Analiz (Mete Tunç)

Adam, otobüste, şortlu genç kadına, bilakelam ve bilamükaleme tekme ile saldırdı. (Eylül 2016) Kadın masum ve mağdurdur. Adam ise mütecaviz ve mücrim; dolayısıyla, suça mebni en ağır kanun maddesine göre, en kısa zamanda cezalandırılmalıdır. Burada, vaka üzerinden ülkemizdeki gelenekçi ve modernist anlayışın(1) psikolojisini ve zihniyetini kısaca tahlil edeceğiz. Gelenekçi bir çevrede yetişmiş insanlar (erkekler), ‘karı-kız […]

TÜBİTAK Projeleri (Mete Tunç)

1990’ların ilk yarısı. Bir vesileyle(1) ortaöğretim öğrencilerinin projelerini sergiledikleri bir salondayım. Ortaokul öğrencisi (oğlan) bana projesini anlatıyor. Galiba biyoloji ile alakalıydı. ‘Bıcır bıcır’ konuşuyordu. Doğrusu hiçbir şey anlamıyorum. Ama ilgili görünüyor ve içimden bende bu tür yetenekler olmadığına hayıflanıyorum.(2) 2015. Gazetede haberi görünce, ilk önce kelimeleri yanlış mı okuyorum, diye düşünüp dikkatlice baktım. Doğru okumuşum: […]

Henüz Yazılmamış Bazı Kitaplar (Mete Tunç)

Pek çok mevzuya dair; münhasıran, mufassal ve nesnel kitaplar elan yazılmamıştır. Mesela: 1. ‘Söylenirken’, bolca ‘kitap’ lafzı geçse de (Kitap kavramının bugünkü anlamında istimal edilmediği açıktır.), kitap formuna getirilmesinin planlanmadığı anlaşılan (Zira bu bapta tek bir ayet yoktur ve bilahare, istinkak edilmediğinden hadis uydurmaya ihtiyaç duyulmamıştır; sahabenin Kuran’ın yazılmasına ilişkin itirazını içeren rivayetler ise varittir.) […]

Mineloruç İlelıslahat (Mete Tunç)

Dolu mideyle huzursuz bir-iki saatlik uyku, uyanınca midede ekşime, alınan derste tek kelime anlayamama, verilen derste dikkati toplamak için aşırı çaba, iftardan sonra bitkinlik, çalışamama… Bu garabeti, hamakati, özzulmü 10 yıl yaşadım. Nihayet ilanihaye terkettim (1989). Aşağıdakiler oruç hakkında bilgi, gözlem ve tespitlerdir: – Kuran’da açıkça yer bulan hususlardan, ibadetlerden biridir. – Başta belirtilen durum […]

Atatürk: diktatör… diktetör..?! (Mete Tunç)

Atatürk, muhalif bir parti kurması doğrultusunda Ali Fethi Okyar’ı çağırdığında ona şöyle der: “… Bugünkü manzaramız aşağı yukarı bir dictature manzarasıdır. Vakıa bir meclis vardır. Fakat dahilde ve hariçte bize dictateur nazarıyla bakıyorlar… Halbuki ben cumhuriyeti şahsi menfaatlerim için yapmadım. Hepimiz faniyiz. Ben öldükten sonra arkamda kalacak müessese bir istibdat müessesesidir. Ben ise millete miras […]

Hayalistan Gözlemlerim (Mete Tunç)

Geçen hafta Hayalistan’a geziye gittim… (Aranot. Dönüşte, havaalanında beklerken rastladığım, uçakta yan yana koltuklarda oturduğumuz, uçaktan çok korkan, hımbıl, sinameki adamın korkusunu nasıl artırdığımın, krize soktuğumun, benden şikayetinin.. hikayesini bir başka yazıda anlatacağım.) Beş günlük ziyaretimde bu ülkenin başkanını, halkını, siyasilerini ve bulunduğum şehrini müşahede ettim; sorup araştırıp haklarında bilgiler edindim. Başkanları ekonomi doktoru, yerli-yabancı […]