BİLİM FELSEFE DİN Rotating Header Image

Mevlana..? (Mete Tunç)

“Mevlana’yı anlatamıyoruz,” diyor biri. ‘Ne demiş, söylediğinin özü ne, neyi anlatacağız, niye anlatamıyoruz,’ diye sormuyor karşısındaki…

Onyıllardır birkaç beyit etrafında dönüyor Mevlana anlatımı (ve tabii, bir düziye dönen dervişler, müzik…). Üstelik o sözlerin ona ait olmadığı ortaya çıktığı halde..!

750 yıl önce yaşamış, ancak döneminin ekonomik, toplumsal/kültürel, siyasi, edebi vs. şartları doğrultusunda bir algıya sahip ve yaklaşımları olan, dünya(düz!)/evren(alemler!) “bilgi”siyle mücehhez bir alimin/mutasavvıfın, verdiği iddia edilen evrensel (“dünyasal/küresel” demek istiyorlar!) mesajın günümüzde geçerliliği nedir?!

Kimileri, “Mesnevi’yi okuyoruz, çok beğeniyoruz,” diyorlar. Ama içinde ne telaffuz edildiğini belirtmiyorlar; ‘şurası çok hoş, etkileyici, öğretici; şu sözü kişiliğimi, hayatımı değiştirdi,’ demiyorlar!..

Mevlana’nın hayatı anlatılırken, Şems’le tanıştıktan sonra medrese hocalığını bırakıp tasavvufa yöneldiğinden, çünkü Şems’in onu çok etkilediğinden söz edilir. Şems ne yapmış, ne demiş de kendine bağlamış Mevlana’yı?.. Biliniyor mu acaba?!

Mevlana (da), birileri için itibar ve rant, birileri için de teselli ve gözyaşı kaynağı mı?!

Bu yazı (17.05.2009 tarihinden itibaren) toplamda 5268, bugün ise 2 kez görüntülenmiştir.

7 Comments

  1. servett diyor ki:

    teşekkürler tam aradığım konuya ulaştım

  2. Mete Tunç diyor ki:

    Bildirdiğiniz için de ben teşekkür ederim. Saygılar

  3. Mete Tunç diyor ki:

    “Ortaçağlar Anadolu’sunda İslam’ın Ayak İzleri, Selçuklu Dönemi”nin (Ahmet Yaşar Ocak) 9. ve 10. bölümleri Mevlana’ya dairdir. Değerli profesörün, diğer makalelerinde Türklerin oranı ve İslamlaşma gibi konulardaki, ‘öyle değil böyle olmuş olma isteğinden’ kaynaklanan çelişkili ifadelerine ilaveten, Mevlana’nın bizatihi görüşleri hususunda, müminliğinden neşet eden duygularla eleştirel, sorgulayıcı bir tavır almaktan sakındığı görülüyor. Yine de belirtilen iki sahada ve aşağıda okunacağı üzere bu mevzuda egemen/yaygın tutucu/milliyetçi kesimden ayrılıyor ve olduğunca akademik, cesur, adilane bir tavır alabiliyor.

    “Mevlânâ Celaleddin Rumi… Hakkında bugüne kadar çok söz söylenen, pek çok yayın yapılan bir mutasavvıf olmasına rağmen, bunların ancak bir kısmının ilmî değer taşıdığını belirtmek gerekir.

    Genelde her insan her şeyden evvel kendi çevresinin ve zamanının ürünü olduğuna ve mutasavvıflar da bu kuralın dışında düşünülemeyeceğine göre, bugün biz Mevlânâ’yı kendi zamanının ve zemininin insanı, mutasavvıfı olarak algılayabiliyor ve değerlendirebiliyor muyuz? Yoksa ona kendi inanç ve değer hükümlerimizin, ideolojilerimizin gözlüğünden mi bakıyoruz? Kısaca herkesin kendine göre bir Mevlânâ’sı mı var? Eğer böyleyse o zaman tarihte gerçekten yaşamış Mevlânâ ile bu Mevlânâ imajlarının örtüştüğünü söyleyebilecek miyiz?

    Vahdet-i Vücud… o [Mevlana], bu sistemin ahlakçı karakterinin üstüne kendi estetikçi damgasını vurmuş, onun varlık meselesine verdiği ağırlığı insan faktörü üzerine kaydırmış, böylece bize [A. Y. Ocak] göre tasavvuf tarihinin en ilginç sentezlerinden birini meydana getirerek büyük bir iş başarmıştır. Mevlânâ Celaleddin’in orijinalliği buradadır.”

  4. Kuzey Guney diyor ki:

    Çok sağlam içeriğe sahip bir siteniz var tebrik ederim..Artık devamlı buradayım :)

  5. Mete Tunç diyor ki:

    Sizin de değerli katkılarınızı bekleriz sn Kuzey-Guney

  6. Ferda Yamanoğlu diyor ki:

    Sayın Tunç,Mevlanayı sizde kendi inançlarınız doğrultusunda yanlış değerlendirmişiniz.Eğer Mesneviyi okumuş olsaydınız,birazda kuantum fiziği bilmiş olsaydınız farklı bir yazı yazardınız.İşte size Mevlanadan küçük bir kesit.Enam suresi 101. Ayette yazan yoktan varolmayı,Yasin suresi 36. Ayette yazan zıt çiftlerin( Evrenin enerjisini sıfırlayarak ) meydana getirdiğini Mevlana çok iyi biliyordu.İşe ondan bir kaç söz.(Yüzbinlerce zıt,kendi zıttiyetini yok eder.Sonra senin buyruğun yine onları varlık alemine getirir.Ayaklar ister iki ister dört olsun bir yolda yürürler.İki ağızlı makasında kesmesi birdir.ALLAH yoku,yüce ihtişamlı var olarak gösterdi.Varolanıda yok şeklinde belirtti.)

  7. Mete Tunç diyor ki:

    Gözden geçirme hariç tutulursa okumadım Mesnevi’yi. Yalnız, ben soru soruyorum sn. Yamanoğlu, değerlendirme yapmıyorum. Elbette genel bir bilgim ve fikrim var. Bu doğrultuda, verdiğiniz ayetlerin ve Mesnevi alıntısının çağımız bilimsel teorilerinin argümanları muvacehesinde yorumlandığını/yorumladığınızı görüyorum!
    Not. Kuantum fiziğini biraz olsun bilirim. Zira fizik okudum ve epey kuantum fiziği kitabı karıştırdım.

Leave a Reply