BİLİM FELSEFE DİN Rotating Header Image

Kitap Tavsiyeleri (Mete Tunç)

Musa ve Yahudilik
Hayrullah Örs

Yahudiliğin tarihi, Yahudilerin gelenekleri ve Tevrat hakkında nesnel, kapsamlı, tertibi mükemmel, üslubu nefis, dili harika bir (ve bu vasıfları haiz tek Türkçe-telif) kitap.
Not. Üsluba ve dile dair nitelemelerim kitabın okuduğum 1966 tarihli baskısı için geçerlidir. Yeni baskıları oldu mu, bunlar tıpkı basım mı, yoksa ‘sadeleştirilmiş’ mi, bilmiyorum.
***

Kitabı Mukaddes’i Kim Yazdı?
Richard Elliott Friedman
Çev. Muhammet Tarakçı

“Tevrat farklı anlatıların farklı zamanlarda bir araya getirilmesiyle yazılmıştır” tezini, târihi olgulardan ve metin üzerinden örnekler vererek işleyen değerli bir kitap.
Bu teze göre, şifahi kaynaklı iki ayrı sure/kesim üçüncü bir kişi (editör) tarafından birleştirilmiştir. Yazar, bir sureyi/kesimi; üslup, tarihsel veriler ve kelime ölçütlerine göre iki ayrı metin halinde sunar ve ortaya her biri anlamlı, üslubu tutarlı, tekrarsız iki öykü çıkar!
***

Kur’an Okumaları
Vahiy Bilgisinin Eleştirisi
Murat Utkucu

Kuran eleştirisinin (belirli bir alanla sınırlı olsa da) zarif bir dille/üslûpla, bildiğim kadarıyla ilk kez yapıldığı değerli bir kitap. ‘Bilimsel’ diye sunulan âyetlerin aslında neleri ihtivâ ettiği hususu vazıh biçimde ortaya konuluyor; Kuran’da vâz edilen Allah’ın “yer merkezli” olduğu gözler önüne seriliyor.
***

Richard Dawkins
Tanrı Yanılgısı
Çev. Kalisto, Tunç Tuncay Bilgin

İngiliz yazar (biyoloji profesörü), kendisinin de başlangıçta belirttiği gibi, içinde yaşadığı ve eğitimini aldığı Hıristiyanlık (ve tabiî onun kaynakları Tevrat ve İncil) temelinde, Tanrı anlayışını, bu dinin sunduğu ahlâkı sorguluyor.
Çok önemli, kaynak niteliğini hâiz; (yeni) araştırmacılara yol gösterecek, ilham verecek bir kitap.
***

Ama Hangi Atatürk
Taha Akyol

Târihimizin 1919-1923 arasındaki ve Cumhuriyet’in Atatürk’lü dönemindeki belirsiz, anlaşılmaz, çelişkili hususları, özellikle dış ilişkiler bağlamında açığa kavuşturan bir kitap.
***

Atatürk’ün İhtilal Hukuku
Taha Akyol

Özellikle 1922’den itibaren hukukun ne yollarla çiğnendiğini, hürriyetin nasıl ortadan kaldırıldığını, meşruiyetin ne biçimde ve amaçla yitirildiğini anlatan; çoğu insanın ilk kez öğreneceği olayların ve referansların yer aldığı bir kitap.
***

Osmanlılardan Önce Anadolu’da Türkler
Claude Cahen
Çev. Yıldız Moran

Selçuklu dönemi Anadolu tarihi için kaynak kitap.
***

Zeytindağı
Falih Rıfkı Atay

Yazarın, Birinci Dünya Savaşı’ndaki, hususan Filistin cephesindeki asker, halk ve harp manzaralarını son derece canlı biçimde anlattığı, yorumladığı muhteşem bir kitap.
Not. Kitabın, ‘uyanık’ yayınevleri tarafından neşredilen orijinalliğini kaybetmiş baskıları vardır; DİKKAT! Sözkonusu yayınevlerinin mümessillerine en galiz küfr-âmiz sözlerimi arz ediyorum!!!
***

Çankaya
Falih Rıfkı Atay

‘Sofra müdavimlerinden’ (lakin idealist-devrimci) olan gazeteci-yazar Atatürk’ü putlaştırmıyor… Ankara’nın imar sürecindeki yolsuzluklara dair vesair tanıklıklarını da anlattığı çok değerli bir kitap.
Not1. 30’ların ortalarına doğru yayınlanan Zeytindağı ile 1952’de bir gazetede tefrikalar halinde neşredilip 1968-1969’da kitap olarak basılan Çankaya’daki Türkçe kıyaslandığında insanın içi acıyor. F. R. Atay, yazarlığını/dilini Kemalistliğine feda etmiş; yazık!
Not2. Kimi sahtekar yayınevleri Çankaya’yı, belirttiğim baskısındaki Türkçeyi dahi ağır tekalli edip ‘sadeleştirerek’ ve hatta özünü değiştirerek-sansürleyerek yeniden basıyorlarmış; dikkat!
***

Vatan Yolunda
Yakup Kadri Karaosmanoğlu

İdealist-devrimci yazar Milli Mücadele sırasında yaşadıklarını ve gözlemlerini anlatıyor. Zikrettiği manzaralar insanın gözünde adeta canlanıyor.
Not. Kitapta Milli Mücadele devam ederken yazdığı makalelerden alıntılar mevcut. Onları, Vatan Yolunda’nın da aralarında bulunduğu 1954-1969 tarihleri arasında yazdığı (ve hepsi kıymetli) hatıra kitaplarındaki Türkçe ile karşılaştırıldığında (hatta sözkonusu kitaplar tarih sırasına göre incelendiğinde) kaleminin (dilimizin) nasıl zayıfladığı müşahede edilebilir.
***


Refik Halid Karay


Not. Refik Halid… Söze ne hacet, adı yeter. Sadece bir kitabının ismini vermeyi hatırasına hakaret sayarım. Paganlık hala devam etseydi de pagan olsaydım onu ‘dil/Türkçe tanrısı’ ilan ederdim.
İnkılap yayınevinin ‘sadeleştirilmemiş’ baskıları tercih edilmeli. Ve yayınevi yeni baskılarda hataları düzeltmeli!
R. H., F.R. ve Y.K’nin aksine dildeki kısırlaşmadan rahatsız; serzenişte bulunuyor.
Burada R.H.K. başlıklı bir yazım var.
***

Hayat ve Hatıratım
Dr. Rıza Nur

Ona ve yazdıklarına münhasır bir ‘makalem’ var…
Not. Rıza Nur’a, yaşadığı dönemi, hadiseleri, çevreyi, insanları, kendini.. tafsilatıyla anlattığı, güldürüp ağlattığı için müteşekkirim…
***

Tarih-lenk
Kusursuz Yazarlar, Kağıttan Mendiller
Y. Hakan Erdem

Türkçenin (günümüzde dahi!) nasıl yazılabileceğini, zenginliğini, gücünü gösteren örnek bir kitap. Mizahi üslubu da zevkle okunmasını sağlıyor.
Kitap; eski yazıdan yeni yazıya aktarılan (çevriyazı) ve Osmanlıca’dan sadeleştirilen hatıra vesair türündeki kitaplarda.., bizzat bahis konusu kitaplardan ve kanıtlı tarihi verilerden hareketle; gözardı etmeleri, eklemeleri, uydurmaları, tarihsel yanlışları ve saptırmaları, nasıl çalıntılar yapıldığını.. ortaya koyuyor.
***

Arapların Gözünden Haçlı Seferleri
Amin Maalouf
Çev. Ali Berktay

Çoğunlukla Arap saray tarihçilerinin yazdıklarını kaynak olarak kullanan yazar, Ortadoğu’daki yaklaşık 200 yıllık Haçlı işgali dönemini, bütün taraflarını, yansız bir gözle; sıkılmadan, şaşırarak, zevkle okunacak biçimde kaleme almış.
***

Biraz da Ben Konuşayım
Rıza Tevfik
Yay. Haz. Abdullah Uçman

Bu kitabın listeye alınması, hususan dilinden kaynaklanıyor: R. Tevfik (Arapça-Farsça tamlamaların bolluğu ‘kusuru’ bir yana) nefis, mükemmel bir Türkçe kullanıyor…
Yalnız; bir Osmanlı entelektüeli olan R. Tevfik’in renkli profili, ‘teslimiyetçi’ Batı hayranlığı ve siyasetin gri bulutlarıyla, maalesef buğulanmış görünüyor.
***

Babaîler İsyanı
Alevîliğin Tarihsel Altyapısı Yahut Anadolu’da İslâm
Türk Heterodoksisinin Teşekkülü
Ahmet Yaşar Ocak

Kitap, ilmi araştırmanın, tahlilin ve yorumun nasıl idiğine dair fikir de veriyor. Yazar, tarihi, eldeki (kısıtlı) kaynaklardan hareketle nesnel, bilimsel, bağımsız bir gözle irdeliyor ve bu şekilde, kendi yazdıklarına şerh de koyarak, sonuca varıyor.
Yazar, günümüzdeki Aleviliğin ve Bektaşiliğin, Babaîlik’ten (ve bu akımın takipçileri olan Rum Abdalları’dan) neşet ettiğini, en önemli farkın Babaîler döneminde 12 İmam kültünün henüz bu heterodoks görüşte yer almaması idiğini söylüyor.
Not. Değerli profesörü televizyonlarda bir kez olsun görmedim (Herhalde kendi tercihi.). Bu ciddi bir kayıptır.
***

Birinci Dünya Savaşı’nda
Bir Yedek Subayın Anıları
Faik Tonguç
‘Ölmeden önce gezilecek-yenecek şu yerler-yemekler’ minvalinde serlevhalar vakidir. Buradan, ‘iyi ki Faik Tonguç’u bilmeden, okumadan ölmemişim’ diyorum…
Türkiye İş Bankası yayını olan bu kitaptan iki tane alın; birini hemen okuyun ve kütüphanenizde en kolay ulaşabileceğiniz bir yere yerleştirin, diğerini saklayın! Elbette, hediye etmek istediğiniz (veya kitap hediye edildiğinde sevinecek!) insanlar varsa daha fazla alabilirsiniz!
***

Seyyah-ı Âlem Evliyâ Çelebi’nin Dünyâya Bakışı
Robert Dankoff
Çev. Müfit Günay

Bu kitaba hasredilmiş bir yazım var…
Not. Zamanda yolculuk edilebilseydi görmek, dinlemek, sohbet edebilmek isteyeceğim kişiler arasındadır Evliya. Sahi; gitmişken, ‘neden konuştuğun gibi yazmadın be üstat,’ diyerek sitem ederdim ona!
***

Kim Var İmiş Biz Burada Yoğ İken
Dört Osmanlı: Yeniçeri, Tüccar, Derviş ve Hatun
Cemal Kafadar

Yazar, Üsküp’te yaşayan (Evliyâ ile çağdaş) bir kadın (Asiye Hâtun) tarafından 1640’larda kaleme alınmış mektup ve günlüklere yer verir. Yaklaşık 400 yıl öncesinin konuşma Türkçesini (İstanbul Türkçesi) okumak hoş, kelimeleri ve söyleniş biçimlerini günümüzdekiyle karşılaştırmak öğretici…
***

Türk Mektupları, Kânûnî Döneminde Avrupalı Bir Elçinin Gözlemleri (1555-1560)
Ogier Ghislain de Busbecq
Çev. Derin Türkömer

16. yüzyılda yazılmış (Osmanlı diyarına dair) yüzlerce seyahatnameden biri. Yazarının kimliği ve donanımı dikkate alınırsa en kıymetlilerinden. İstanbul ve Anadolu’ya, ordu ve Padişaha, günlük hayat ve inançlara vs. ilişkin gözlem ve bilgiler içeriyor…
Not. Yazarın, bütün objektifliğine karşılık Türklerden ‘barbar’ diye söz etmesi galiba siyaset gereği (‘bana Türk hayranı demesinler’). İmparatorun elçisi, ne trajiktir ki (ironik mi demek lazım), ülkesine döndükten bir süre sonra, bir yolculuk sırasında, mezhep savaşlarından mütevellit barbarca katledilir!
***

Şu Bizim Bizans
Radi Dikici

Doğu Roma İmparatorluğunu/medeniyetini, kuruluşundan yıkılışına anlatan önemli bir çalışma. ‘Hz. Muhammed’in mektubu’nun yer alması yanlış!
***

Schrödinger’in Kedisinin Peşinde
Kuantum Fiziği ve Gerçeklik
John Gribin
Çev. Nedim Çatlı

Kitabın arka kapağındaki “Bu kitabın Türkçe’de kuantum fiziği hakkında yayımlanmış en derli toplu kitap olduğunu rahatlıkla söyleyebiliriz.” ifadesi doğru bir tespit… Kitabın arkasındaki dizin, sözlük ve konuyla ilgili kitaplar hakkında verilen kısa bilgiler kitabın zenginlikleridir. Çeviri ‘çok iyi’ye yakındır. Fizik okuyanlar, fizikçiler ve fizikle ilgilenenler tarafından mutlaka okunmalıdır.
Not. Maalesef kuantum, relativistik ve yüksek enerji fiziklerine (bunların yasa-gerçek diye vazettiklerine) ilişkin eleştirel, sorgulayıcı tek bir Türkçe kitaba (telif-çeviri) rastlamadım (yok!). İsmi geçen kitapta Batı’da bu doğrultuda görüşlerin, yayınların olduğunu okudum.
***

Karanlık Bir Dünyada Bilimin Mum Işığı
Carl Sagan
Çev. Miyase Göktepeli

C. Sagan, çeşitli konularda (sahte bilimler, dini inançlar, batıl inançlar, siyaset..); kutsal kitapları, tarihsel verileri, mevcut uygulamaları ortaya koyarak olayların ayrıntılarını, perde arkalarını irdeliyor ve uygun sualler sorularak yanılgılardan, kandırmalardan nasıl uzak durulabileceğini gösteriyor.
*****

Haşiye(Not): Yukarıdaki kitapların çoğu hakkında daha tafsilatlı bilgileri Yazı Arşivi’nde, Kitap Alıntıları ve Yorumlar, Popüler Bilim Kitapları-Alıntılar ve Yorumlar başlıklı ve ilgili kitaba yahut yazara hasredilmiş kesimlerde bulabilirsiniz.

Bu yazı (17.05.2009 tarihinden itibaren) toplamda 36840, bugün ise 2 kez görüntülenmiştir.

12 Comments

  1. Mete Tunç diyor ki:

    Anılarım
    Kayzer Dönemi, Weimar Cumhuriyeti, Atatürk Ülkesi
    Ernst E. Hirsch
    Çev. Fatma Suphi

    Özenle çevrilmiş ve hazırlanmış… I. Dünya Savaşı öncesi, savaş sırası, II. Dünya Savaşı arifesi Almanya’nın toplumsal yaşamı, kültürü, eğitim sektörü, çalışma hayatı; 1933-1952 arasında Türkiye’de üniversite, Türk ve (çoğu Yahudi asıllı) Alman insan portreleri, olaylar; nihayet savaş sonrası Almanya’nın durumu hakkında bilgilerin bulunduğu değerli bir hatıra kitabı.

  2. Mete Tunç diyor ki:

    Türkiye Mektupları
    Helmuth von Moltke
    Çev. Hayrullah Örs

    1835 ile 1839 yılları arasında Osmanlı ordusunda danışman olarak İstanbul, Balkanlar ve Suriye sınırında görevlendirilen (bilahare Alman birliğinin sağlanmasında rol oynayıp uzun yıllar Alman genelkurmay başkanlığını yürütecek) Prusya subayı H. Moltke’nin, mektuplarından mürekkep; coğrafi, topografik, askeri, içtimai, etnik, etnografik, tarihi, iskan yerleri ve kalelere ait vesair bilgilerin, konuların, olayların, fikirlerin yer aldığı muhteşem kitabı. Hususan askerlerin, coğrafyacıların, tarihçilerin, ve bütün aydınların okuması, düşünmesi, tartışması gereken bir eser.
    Not1. Coğrafi, topografik ve askeri konularla ilgili sayfaları hızlı okuduğumu kaydedeyim!
    Not2. Temiz, duru bir çeviri olan bu nüshanın ‘bir/birkaç aklı evvel’ce ‘sadeleştirilip’ (tecavüz edilip) tekrar basıldığını duydum…1969 baskısını temin ediniz.

  3. Mete Tunç diyor ki:

    Yassıada, Kayseri ve Toptaşı Cezaevi Günlükleri, Samet Ağaoğlu, Yay. Haz. Gülay Sarıçoban

    Rıza Nur’un “Cemiyet-i Hafiye” kitabında anlattığına benzer biçimde, siyasi hınçla hukukun nasıl çiğnendiğinin, hapishane şartlarının, tutuklu ve hükümlülere yaklaşımların 50 yıl sonra pek değişmediğini resmeden bir kitap (Heyhat; bir 50 yıl daha geçti, meselenin özünde farklılık yok, vicdanlar rahat değil!). Düşürülen iktidar mensuplarının bilgisizliği, ufuksuzluğu, liyakatsizliği, ilkesizliği, birbirlerini satmaları gibi hususlar (Bunların bazıları yazar için de geçerlidir.) da açıkça ve satır aralarında tespit edilebiliyor. Kitap bu açıdan da öğretici.

  4. Mete Tunç diyor ki:

    Peri Gazozu, Ercan Kesal

    Sevgi, özlem, diğerkamlık, hüzün, kimsesizlik, vicdan.. ancak bu derece anlatılabilir. Mükemmel bir anı kitabı. Mutlaka okunmalı, tavsiye ve hediye edilmeli.
    Eleştiri: E. Kesal, keşke “13 Eylül”deki mağdur ve mazlumların (bir/önemli bir kısmının) “11 Eylül”de birbirlerine ve halka zulmünden de bahsetseydi.

  5. Mete Tunç diyor ki:

    Aydede-1922, Refik Halid Karay, Haz. Mustafa Apaydın
    Aydede-1948, Refik Halid Karay, Haz. Mustafa Apaydın

    Refik Halid Karay’a Dair isimli yazımda, “Her kitap için özellikle imlâ ve gramer kusursuzluğu talep etmek okuyucunun hakkıdır. Yazar Refik Hâlid olunca daha ötesi gerekir: Kitaplarının yeni baskıları ve ortaya çıkarılacak sayısız makâlelerinden teşekkül edecek kitapların baskıları, (gerektiğinde onun hatâlarını da düzeltecek ve îzâhatta bulunacak) dil ve târih uzmanı ve saygın bir editörün (veyâ editörlerin) sorumluluk ve katkısıyla, ‘Kur’an baskısı ihtimâmıyla’ yapılmalıdır.” diye yazmıştım.
    Yukarıdaki iki kitap, başlığında belirtilen tarihlerde, müellifin kendi gazetesinde -Aydede- neşredilen yazılarının ekserisini içermektedir. Bugün kullanılmayan veyahut az bilinen kelimelerin karşılıkları/açıklamaları, isabetli bir kararla, sayfanın altı yerine kitapların arkasındaki sözlüklerde yer almış… İmlaya müdahale edildiği anlaşılıyor… Yayınevinin evvelki R. Halid neşriyatının aksine, dizgi vs. hataları çok az… Türkçeyi seven, Türkçe okumaktan keyif alan ve almak isteyenler için mutlaka alınması-okunması gerekli kitaplar… Darısı, müellifin bütün yazılarının başına.

  6. Mete Tunç diyor ki:

    Otoriter Rejimler, Seçimsel Demokrasiler ve Türkiye
    Ergun Özbudun

    Özellikle, Türkiye’de tek parti ve çok partili dönemlerinin anlatıldığı 5 ve 6. bölümler sözkonusu tarihlerin mükemmel bir özeti ve değerlendirilmesidir. Anlatım kusursuz, takdire şayan.

  7. Mete Tunç diyor ki:

    Balkan Savaşı
    Lev Troçki
    Çev. Tansel Güney

    Balkan savaşı öncesinde ve sırasında ‘düveli muazzama’nın ve Balkan devletlerinin siyasetleri, savaş planları ve tatbikindeki farklılıklar, katliamlar, askerlerin muharebe hatıraları ve o sırada yaşadıkları duygular… Lev Troçki’nin gazeteci sıfatıyla yazdığı makalelerin derlenmesi ile teşkil edilmiş, dönemi (elbette!) sosyalist bakış açısıyla anlattığı çok değerli bir kitap. Partilerden, basından vs. bahsedilen kesimler ‘hızlı okunabilir’, geçilebilir!.. Güzel bir çeviri. (İş Bankası Yayınları)

  8. Mete Tunç diyor ki:

    Bir Dönem Bir Çocuk, Altan Öymen
    Değişim Yılları, Altan Öymen

    Gazeteci üslubu ile yazılmış, sade ve akıcı, yazarın kendi hayatını, yanı sıra ülkedeki ve dünyadaki gelişmeleri anlattığı değerli iki kitap. Her ikisi de hacimli olmasına rağmen bilgi ve yazım hatası çok az. Tek kusuru yer yer kullanılan, her geçtiğinde yumruk yemiş hissettiren ‘olanak’ pisliği!

  9. Mete Tunç diyor ki:

    Genesis, “Büyük Ulusal Anlatı” ve Türklerin Kökeni
    Murat Belge

    Türk kimliğinin tespiti ve tarihinin yazılması sürecinde kaleme alınan romanları tetkik eden bir kitap. Yazarın mizahi üslubu kitabın zevkle okunmasını sağlıyor.
    Eleştiri: M. Belge, bir televizyon programında ‘ol’ köklü kelimelerin cümlelerde ziyade idiğine temas etmişti. Galiba ‘olanak’ sözcüğünü bu sebeple kullanmıyor (İyi ki…). Ancak, diğer türetilmiş mezkur köklü kelimelerin bir cümlede 3-4-5 kez kullanılması göze batıyor, kitabı çirkinleştiriyor.

  10. Mete Tunç diyor ki:

    Refik Halid Karay’ın yazılarından derlenen ve 18 adet olacağı bildirilen (yaşasın!) kitapların ilk ikisi: Memleket Yazıları 1, Memleket Yazıları 2. İnkılap Kitapevi. Türkçeyi bilmek ve sevmek için Refik Halid’e ait ne varsa okuyunuz.

    “… Galiba onun yazarlık meşrebini, zahmetliyle komiği ve öğreticiyi karıştırıp demleme becerisiyle tarif edebiliriz. Bir şeyi salık verirken dahi, didaktizmden kaçınır. Her zaman alaycıdır, işin komik yanını görür ama aşağılayıcı değildir. Halden anlayacağına güvenebilirsiniz. Çünkü insandan hiçbir şeye şaşırmamaya talimlidir. Onu üzen veya zevkini kaçıran gerçekliği, yazarak, tasvir ederek katlanır kılmak için yazar olmuş gibidir. Müthiş yazma iştahının, okuyanı da iştahlandıran kelime oburluğunun hikmeti bundandır belki…”
    Tanıl Bora

  11. Mete Tunç diyor ki:

    Tarihin Kara Kitabı, Ali Birinci
    Üniversitelerin ve akademisyenlerin hali pür-melalini cesaretle anlatan, Giriş bölümü dışında, profesörün makalelerinden derlenmiş çok kıymetli bir kitap. Maddi hataların sonraki baskılarda düzeltilmesi…

    Milli Mücadelede İttihatçılık, Erik Jan Zürcher, Çev. Nüzhet Salihoğlu
    ‘Milli Mücadele nasıl, ne zaman, hangi isimlerle planlandı, başladı ve sürdürüldü’ sorusuna ilmi yanıt arayan, konusunda kaynak niteliğinde çok değerli bir kitap. Çevirideki hataların tashih edilmesi…

  12. Mete Tunç diyor ki:

    Birinci Mecliste Muhalefet, İkinci Grup, Ahmet Demirel
    Milli Mücadeleyi yöneten meclisteki (Birinci/Gazi Meclis) görüşmeleri, birinci grubun teşekkülünü, bu grubun dışında kalanların ikinci grubu kurmalarını, sair gruplaşmaları, muhaliflerin fikirlerini serdeden değerli bir çalışma.
    Hüseyin Avni, Ali Şükrü, Selahattin (miralay).. beylere hayranlık ve minnetkarlıkla..

Leave a Reply