BİLİM FELSEFE DİN Rotating Header Image

İKRA = OKU diye çevirilen SÖZ’ün ANLAMI :

İKRA = Oku! diye öğretilen kelimenin ASLI :

İkra sözcüğü, karae fiilinin emir kipidir. Bu sözcük İbranice ve Süryanicede de mevcuttur. Meselâ, şu anda bile Süryanicede “oku­mak” sözcüğü için kıryono kullanılır. İkri sözcüğü de “adımla, oku” anlamındadır. Araştırmacılar ikra sözcüğünün hangi dilden diğe­rine geçmiş olduğu konusunda kesin bir kanaat sahibi değildirler.
Henüz defter-kitap ortada yokken karae sözcüğü, “hayız kanının rahîmde toplanması ve dışarı atılması” anlamına üretilmiş [vaz edil­miş] ve zaman içerisinde de kadınların hayızlı günleri ile hemen arkasından gelen kanamasız günleri kapsayan dönemlerin adı olarak kullanılmıştır.
Nitekim sözcüğün Bakara Sûresinin 228. Âyeti’ndeki kullanımı da bu anlamdadır.

ve el mutallakâtu : ve boşanmış kadınlar
yeterabbasne : dururlar, beklerler
bi enfusi-hinne : kendi kendilerine
selâsete : üç
kurûin : dönem (hayz zamanı)

Daha sonra sözcük, istiare = ödünç alma yoluyla “bir şeyleri biriktirip onu dağıtmak, başka yerlere nakletmek” anlamında kulla­nılmaya başlanmıştır. “Develerin hamile kalarak yavruyu rahîmde ta­şıyıp sonra da doğurmasına” karaet’in-nâkatu denilirdi.

Aynı sözcük, yukarıdakilere ek olarak “harfleri, kelimeleri, cümleleri ya da bilgileri bir araya getirip bir başkasına nakletme” ey­lemi için de kullanılmaktadır. Zaten bu sözcüğün “okumak” anlamında kullanılma nedeni de budur.

Ne var ki, karae sözcüğünü “okumak” diye çevirmek yeterli olmadığı gibi, böyle çevrilmesi onun Kur’ân’da neden kullanıldığını anlamak bakımın­dan da yanlış sonuç verir. Çünkü Türkçede kullanılan “okumak” sözcüğünün karşılığı, Arapçada tilâvet ‘tir. Buna, hazırdaki bir met­ni okumak diyebiliriz.

Ancak Kur’ân’ın ikra sözcüğü ile bu anlamda bir okumayı kastetmediği açıktır. Nitekim Biz sana biriktireceğiz ve dağıttıracağız, sen de unutmayacaksın/terk etmeyeceksin. A’lâ Sûresinin 6. ile Kıyâmet Sûresinin. 17–19. Âyetlerinde tekrarlanan benzer ifadeler de göstermektedir ki, kıraat, “ön­ce bir şeyleri zihinde, kitapta vs. toparlayıp-hazırlayıp, sonra başka­larına sözlü ya da yazılı olarak aktarmaktır.” Bir gazeteyi, dergi ve­ya kitabı sessizce okuyup bir şeyler öğrenmek, kıraat sözcüğünün ifade ettiği “okumak” değil; tilâvet sözcüğünün ifade ettiği “okumaktır.” Görüldüğü üzere ikra sözcüğünün temel anlamı tek bir sözcükle ifade edilememektedir. Meal ve tahlilde ikra sözcüğüne “oku” diye anlam vermiş olsak bile, doğrusu açıkladığımız gibidir. Bu husus dik­katten kaçırılmamalıdır.

Bu durumda, konumuz olan ikra emrinden, Peygamberimizde bir şeylerin biriktirileceğinin ve sonra da bunların yine ona dağıttırılacağının anlaşılması gerekir. Diğer bir ifadeyle, Peygamberimiz Allah’tan bir şeyler öğrenecek; öğrendiklerini de insanlara sözlü veya yazılı olarak öğretecektir. Kendisine ikra ile emredilen [verilen görev] işte budur. Bu konuda şu Âyetlere bakılabilir: İsrâ Sûresinin 14, 45, 93, 106; Nahl Sûresinin 98; Şu’arâ Sûresinin 199; A’râf Sûresinin 204; İnşikak Sûresinin 21; A’lâ Sûresinin 6. ve Müzzemmil Sûresinin 20 . Âyetleri.

Ancak unutulmamalıdır ki, bu Âyetler kendisine vahyolunduğu zaman Peygamberimiz henüz neyi okuyacağını, zihninde neyi topar­layacağını, neyi depolayacağını, neyi taşıyacağını ve neyi dağıtacağı­nı bilmemekteydi.
Hûd Sûresinin 1. Âyetinde belirtildiği gibi, Kur’ân’ın önce ihkam [yasalaştırma], sonra tafsil [detay, ayrıntı] üslûbu doğrultusunda olmak üzere, Kur’ân’ın önsözü mahiye­tinde olan bu Sûrede işaret edilenler, ileriki Âyet ve Sûrelerde detaylandırılacaktır.
Kur’ân sözcüğü de bu kökten türetilmiş “furgan” kalıbında mas­tar ve isimdir. Allah’ın son vahyine isim olarak koyduğu bu sözcük, “emir, nehiy, kıssa, toplanıp dağıtılan [Allah’tan alı­nıp, kullara tebliğ edilen], Allah’tan öğrenilip kullara öğretilen” anlamına gelmektedir.

Özetle, ikra emri, toplamak ve dağıtmak anlamı ekseninde “vahyolunacakları zihninde toparla/oku/dağıt, tebliğ et” anlamına gelir.
Verilen görev, Yaratan Rabb adına olup yerine getirilecek görev­de kişisel bir amaç ve çıkar söz konusu değildir.

Not= Bu yazının büyük bölümü hemşehrim İzmirde yaşayan Hakkı Yılmaz hocamızın yazılarından alınmıştır.kendisine teşekkürlerimi bildiririm.

Bu yazı (17.05.2009 tarihinden itibaren) toplamda 48761, bugün ise 69 kez görüntülenmiştir.

Leave a Reply